زندگينامه آيتالله شيخ مرتضی آشتيانی
فقيه و اصولی، فرزند بزرگ ميرزا حسن آشتيانی در 1281 قمری در نجف اشرف يك شب پس از فوت شيخ مرتضی انصاری به دنيا آمد و او را پدر به احترام استاد مرتضی ناميد. وی از بزرگترين فقهای زمان خود به شمار میآمد و از علمای با نفوذ ايران بود. در جنبش مشروطيت شركت داشت و از جمله علمايی بود كه در حرم حضرت عبدالعظيم عليهالسلام متحصن گرديدند. در قضيه بانک روس و حوادثی كه منتهی به لغو امتياز آن شد نيز نقش به سزايی داشت. شيخ مرتضی آشتيانی در سال 1340 قمری به مشهد مشرف شد و تا سال 1353 ق (1314 ش) كه پيرو وقايع مشهد به اجبار به تهران آمد سالهای رياست و سرپرستی حوزه علميه مشهد را به عهده داشت در سال 1360ق به عتبات عاليات رفت و دو سال در كربلا به تدريس پرداخت و سپس به ايران آمد و تا پايان عمر در مشهد زيست. كتابی در باب اجاره بر مبنای تقريرات او باقی است كه در سال 1343 به طبع رسيده است. ميرزا محمود آشتيانی حكيم و فقيه معاصر و اسماعيل آشتيانی نقاش بزرگ معاصر از فرزندان اويند.
بعد از فوت مرحوم ميرزا محمد حسن آشتيانی در سال 1319 قمری تا سال 1340 قمری متولی حوزه علميه مروی بوده است. آن بزرگوار در 1365 قمری (1325 شمسی) در مشهد مقدس وفات نمودند.
محمد خان قزوينی مينويسد: حاج شيخ مرتضی آشتيانی پسر ارشد مرحوم حاج ميرزا حسن آشتيانی كه مدتها بود در مشهد اقامت داشت و از علمای با نفوذ ايران بود در سال 1365 قمری در مشهد در سن 85 سالگی وفات يافت.
